Op 25 oktober 1555 vond in het paleis van Coudenberg in Brussel een historische plechtigheid plaats. Keizer Karel V droeg er zijn heerschappij over de Nederlanden over aan zijn zoon Filips II, in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de Nederlandse gewesten. Na decennia waarin hij over een uitgestrekt rijk had geregeerd, begon Karel V zijn macht stapsgewijs neer te leggen. De troonsafstand was een belangrijk moment in de geschiedenis van de Habsburgse dynastie en van de Nederlanden.
Karel V (1500–1558) regeerde over een veelomvattend geheel van gebieden in Europa en overzeese gebieden, met uiteenlopende talen, tradities en politieke belangen. Zijn bewind werd gekenmerkt door conflicten met Frankrijk, de strijd tegen het Ottomaanse Rijk en de religieuze verdeeldheid die door de Reformatie was ontstaan. Ook de groeiende betekenis van handel, stedelijke economieën en de politieke verhoudingen tussen vorst en onderdanen bepaalden zijn tijd. Zijn troonsafstand betekende dan ook meer dan een persoonlijke terugtreding: ze vond plaats tegen de achtergrond van ingrijpende veranderingen in het zestiende-eeuwse Europa.
De rijk geïllustreerde publicatie Karel V 1500–1558. De keizer en zijn tijd, onder redactie van historicus Hugo Soly, onderzoekt de keizer en zijn wereld vanuit verschillende invalshoeken. Naast de dynastie en de politieke macht komen religie, economie, samenleving en de beeldvorming rond Karel V aan bod. Het boek plaatst zijn leven en bewind daarmee in de bredere context van een tijdperk waarin de Nederlanden een belangrijke rol speelden in de Europese geschiedenis.
Reacties